جغرافیا و مخاطرات محیطی (Jul 2021)

پهنه‌بندی خطر سیلاب در شهر ایلام با استفاده از مدل تابع شواهد قطعی

  • خدیجه داوند,
  • هیمن شهابی,
  • ممند سالاری

DOI
https://doi.org/10.22067/geoeh.2021.67947.1007
Journal volume & issue
Vol. 10, no. 2
pp. 1 – 20

Abstract

Read online

هدف از این مطالعه، پهنه­بندی خطر سیلاب در شهر ایلام با استفاده از مدل تابع شواهد قطعی می­باشد. فاکتورهای مؤثر بر وقوع سیل که در این مطالعه در نظر گرفته شدند، شامل شیب، جهت شیب، ارتفاع، فاصله از رودخانه، تراکم آبراهه، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص قدرت توان جریان، انحنای شیب، لیتولوژی، خاک‌شناسی، کاربری اراضی و میزان بارندگی هستند. پس از جمع‌آوری اطلاعات و لایه­های موردنیاز، 126 نقطه سیل­گیر در منطقه مطالعاتی شناسایی شدند. موقعیت­های سیل­گیر به‌صورت تصادفی به دو گروه 70 درصد (89 نقطه) و 30 درصد (37 نقطه) به ترتیب برای مدل‌سازی و اعتبار سنجی تقسیم شدند. به کمک مدل تابع شواهد قطعی (EBF) نقشه­ی پهنه­بندی خطر سیلاب شهر ایلام تهیه شد. نقشه­های حساسیت به وقوع سیل تهیه‌شده، به 5 کلاس خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد طبقه­بندی شدند. برای ارزیابی عملکرد مدل­، از سطح زیر نمودار AUC به‌دست‌آمده از منحنی ROC استفاده گردید. با توجه به معیار ارزیابی مورداستفاده در این مطالعه (ROC) و با توجه به داده‌های اعتبارسنجی، مدل تابع شواهد قطعی EBF (914/0) در پتانسیل‌یابی سیل‌خیزی در منطقۀ موردنظر دارای عملکرد خوبی بود. درنهایت با توجه به نقشه نهایی به‌دست‌آمده، مناطق شرق و شمال­شرقی شهر ایلام در محدوده کم‌خطر هستند. همچنین نتایج مطالعه نشان داد که سیل‌خیزی شهر ایلام ناشی از عوامل محیطی شامل شیب زیاد و تغییر کاربری اراضی است که بر اساس نقشۀ پیش­بینی خطر سیل ارائه‌شده، می­توان در آینده اقدامات مدیریتی مناسبی را جهت کاهش خسارت­ها و تلفات ناشی از سیل انجام داد.

Keywords