پژوهش در دین و سلامت (Jun 2023)
طراحی و اعتبارسنجی مقدماتی مقیاس بلوغ عاطفی مربوط به روابط زوجی مبتنی بر منابع قرآنی و روایی
Abstract
سابقه و هدف: بلوغ عاطفی بهمعنای توان رشدیافتۀ پیوند و عطف با دیگران بر اساس مبناهای الهی است که پیشنیازی برای برقراری روابط مطلوب با همسر نیز است. در صورت فقدان این بلوغ در همسران، روابط زوجی دچار آسیب میگردد. با عنایت به تأکید فراوان بر استفاده از الگوها و ابزارهای مبتنی بر فرهنگ جهت آموزش و درمان مشکلات زوجی و نارضایتی زناشویی، هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی مقیاس سنجش بلوغ عاطفی مربوط به روابط زوجی مبتنی بر منابع قرآنی و روایی بود. روش کار: روش این پژوهش کیفی-کمّی و از نوع آمیخته است. جامعۀ آماری شامل زنان و مردان متأهل شهر اصفهان بود که بهروش نمونهگیری دردسترس 300 نفر از آنان (150 زن و 150 مرد) انتخاب شدند و پرسشنامۀ بلوغ عاطفی مربوط به روابط زوجی را تکمیل کردند. بررسی روایی پرسشنامه از طریق ارزیابی روایی محتوایی، روایی صوری و همچنین روایی ملاک از نوع همزمان و با استفاده از روش تحلیلی عامل اکتشافی و تأییدی و نیز همبستگی پیرسون بررسی شد. جهت تعیین پایایی پرسشنامه از آلفای کرونباخ استفاده شد. در این مطالعه همۀ موارد اخلاقی رعایت شده است و مؤلفان تضاد منافعی گزارش نکردهاند. یافتهها: نتایج نشان میدهد که روایی صوری و محتوایی پرسشنامۀ بلوغ عاطفی مربوط به روابط زوجی مبتنی بر منابع قرآنی و روایی قابل قبول است. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی هشت عامل با عناوین احسان، اکرام، اصلاح، مسئولیتپذیری، همکلامی، همفکری، همدلی و همراهی را تأیید نمود و تعداد نهایی ۵۱ سؤال مشخص شد. روایی همزمان نیز تأیید شد. یافتههای پژوهش بیانگر این است که این پرسشنامه روایی و اعتبار مناسب دارد و میتوان از این ابزار جهت سنجش بلوغ عاطفی در روابط زوجی استفاده نمود. محاسبۀ شاخص آلفای کرونباخ نیز بیانگر این است که مقیاس ساختهشده اعتبار بالایی دارد. نتیجهگیری: با توجه به نتایج حاصل از روایی و پایایی پرسشنامۀ مذکور میتوان بیان کرد که این مقیاس ابزاری پایا و روا جهت بررسی بلوغ عاطفی در روابط زوجی مبتنی بر منابع قرآنی و روایی است و قابلیت اجرا و استفاده در زوجین ایرانی دارد.
Keywords