علوم قرآن و حدیث (Jan 2025)

ناهمسازی روایات تحریف‌نما در کتاب «البرهان فی تفسیر القرآن»

  • سید مهدی نقیبی,
  • سید مهدی سیدی

DOI
https://doi.org/10.22067/jquran.2024.86024.1647
Journal volume & issue
Vol. 56, no. 2
pp. 215 – 242

Abstract

Read online

پس از نزول قرآن کریم، دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به تحریف آن از جانب متفکران مطرح شد. دیدگاه مشهور در میان فرق اسلامی عدم تحریف به معنای نقص یا زیاده در قرآن کریم است اما عده‌ای به مراتبی از تحریف قائل شده‌اند. یکی از کتاب‌هایی که بسیار مورد استفاده محققان است و از طرفی در معرض این نسبت قرار گرفته که شامل مطالب دالّ بر تحریف است کتاب گران‌سنگ «البرهان فی تفسیر القرآن» است که این نسبت به جهت وجود برخی روایات تحریف‌نما در این کتاب به آن داده شده ‌است. روایات این کتاب گونه‌های مختلفی را شامل می‌شود که هر کدام در جای خود قابل بررسی می‌باشد. در این نوشتار به دسته‌ای از این روایات شریفه در این کتاب پرداخته‌ایم که اگرچه در نگاه اول مشعر به تغییر در متن قرآن است اما با تأمل بیشتر و نگاه مجموعی به سایر روایات مرتبط، معلوم می‌شود بین همان روایاتی که اشاره به نزول متفاوت قرآن کریم دارد، اختلاف و تضادی وجود دارد که نشان می‌دهد اینگونه روایات ظاهرا به مطلبی غیر از تحریف متن قرآن کریم اشاره دارند و با وجود چنین تخالف و تضادی میان این روایات شریفه نمی‌توان دلالت آنها بر چگونگی نزول وحی قرآنی را پذیرفت.

Keywords