Journal of Ottoman Legacy Studies (Jul 2017)
YUGOSLAVYA’DA YAYIMLANAN TÜRKÇE DERGİLERDE “OSMANLI” İMGESİ,
Abstract
Eski Yugoslavya topraklarının önemli bir bölümü 1878 yılında ve geri kalan bölümü ise 1912 gibi çok geç bir tarihte Türk idaresinden çıkmıştır. Tabii olarak bu topraklar önemli sayıda Türk ve Müslümanı barındırıyordu. Bu kitlenin önemli bir bölümü özellikle 1878 Berlin Kongresi ve 1912 Balkan Savaşları sonrasında Anadolu’ya göç etmek zorunda kaldı. Buna rağmen yüz binlerce Türk ve Müslüman bölgede yaşamaya devam etti. II. Dünya Savaşı sonrasında Yugoslavya kurulunca Türkler de kendi hak ve hukuklarını koruma, kültürlerini yaşatma adına birtakım faaliyetlere giriştiler. Ne var ki gerek krallık gerekse Yugoslavya deneyimi sırasında devletin baskın unsuru Sırplardı. Bu yüzden Türk ve Müslümanlar için hayat Yugoslavya döneminde de kolay olmadı. Baskılar ve Anadolu’ya yönelik göçler kesintisiz devam etti. Yugoslavya’da yaşamaya devam eden Türkler olumsuzluk ve baskılara rağmen kendi dil ve kültürlerini korumak için yoğun bir yayın faaliyeti yürüttüler. Türkçe basın çoğu zaman sosyalist iktidara yakın durmak eleştirisine maruz kalsa da çok önemli bir işlev sürdürdü. 1944 yılında Birlik gazetesinin çıkarılmasıyla başlayan Türkçe yayın macerasının en önemli ayağını, Sırplar ve diğer güney Slav halkları tarafından öcü olarak görülen Osmanlı ve Türk imgesinin yazılarda nasıl işleneceği oluşturdu. Bu sebeple 1965’te yayın hayatına başlayan eski Yugoslavya topraklarındaki en uzun soluklu Türkçe dergi olan Sesler, 1973’te yayına başlayan Çevren ve ardından Doğru Yol/Esin’de yazılar kaleme alan yazarlar, Osmanlı geçmişi konusunda oldukça dikkatli davranmak zorunda kaldılar. Bu makalede adı geçen dergilerde Osmanlı Devleti ile ilgili yayımlanan makaleler taranarak, içerik analizleri yapılmış ve Osmanlı geçmişinin okuyucuya ne şekilde aktarıldığı tespit edilmeye çalışılmıştır.
Keywords