بوم شناسی کشاورزی (Dec 2018)

تأثیر جمعیت علف‌هرز تاج‌خروس (Amaranthus retroflexus L.) بر عملکرد روغن و ترکیب اسیدهای چرب دانه کرچک (Ricinus communis L.)

  • علیرضا پیرزاد,
  • ناصر جعفرزاده,
  • هاشم هادی,
  • رامین ملکی

DOI
https://doi.org/10.22067/jag.v10i3.58693
Journal volume & issue
Vol. 10, no. 3
pp. 765 – 774

Abstract

Read online

کرچک (Ricinus communis L.) از مهم­ترین گیاهان زراعی با ارزش است که در صنایع داروسازی، آرایشی و صنعت کاربرد فراوان دارد. به منظور بررسی اثرات تداخلی تاج­خروس (Amaranthus retroflexus L.) بر عملکرد، درصد روغن و ترکیب اسیدهای چرب گیاه کرچک آزمایشی به­صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان غربی (ارومیه) در سال 1392 اجرا شد. عامل اول شامل تراکم­های 3، 4، 5 و 6 بوته در متر­مربع کرچک و عامل دوم تراکم­های صفر، 5 ، 10 و 15 بوته در متر­مربع تاج­خروس بود. نتایج نشان داد عملکرد روغن کرچک تحت تأثیر تراکم­های کرچک، تاج­خروس و اثر متقابل آن­ها قرار گرفت، ولی ترکیب اسیدهای چرب روغن کرچک فقط تحت تأثیر معنی­دار تراکم­های تاج­خروس بودند. با توجه به نتایج به­دست آمده با افزایش تراکم تاج­خروس کاهش 38-20 درصدی در عملکرد دانه، 39 درصدی در عملکرد روغن کرچک نسبت به کشت خالص (بدون علف هرز) مشاهده شد. با توجه به ویژگی­های منحصر به­فرد روغن کرچک که ناشی از ریسینولئیک اسید است با افزایش تراکم تاج­خروس، این اسید چرب تا 19 درصد کاهش و پالمتیک اسید (74 درصد) و استئاریک اسید ( 108 درصد)، لینولئیک اسید (12 درصد) و اولئیک اسید (64 درصد) در مقایسه با کشت خالص کرچک افزایش یافت. به­طورکلی، نتایج نشان داد علف­هرز تاج­خروس وحشی در تراکم­های 10 و 15 بوته در مترمربع علاوه بر کاهش عملکرد دانه و روغن با تغییر در ترکیب اسیدهای چرب باعث کاهش کیفی روغن کرچک نیز می­شود.

Keywords